Жүкті әйелдердің пренатальды ультрадыбыстық скринингі
Жүктілік скринингі немесе пренатальды скрининг – бұл нәресте туылғанға дейін оның денсаулығы туралы толық ақпарат алуға бағытталған зерттеулер кешені. Ол ұрықтың маңызды физикалық сипаттамаларын анықтайды және бірқатар туа біткен патологияларды анықтауға мүмкіндік береді.
Пренатальды ультрадыбыстық скрининг "Скринингті ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2010 жылғы 9 қыркүйектегі №704 бұйрығымен көзделген жүктілік мерзімдерінде жүргізіледі
- УДЗ 1 скрининг - мерзімі 11+0 -13+6 апта;
- УДЗ 2 скрининг - мерзімі 19+0 – 21+0 апта;
- УДЗ 3 скрининг - мерзімі 30+0 – 32+6 апта.
Алайда, егер Сізге қосымша зерттеулер тағайындалса, қорықудың қажеті жоқ, себебі белгілі бір көрсеткіштер болған кезде ұрықтың даму динамикасын бақылау үшін УДЗ саны артуы мүмкін.
Зерттеу әр триместрде қандай ақпарат беретіні туралы толығырақ тоқталайық.
Бірінші скрининг (11-13 + 6 апта)
Бірінші триместрде бала организмінің барлық жүйелері қалыптасады. Сондықтан бірінші УДЗ-скрининг - бұл өте маңызды кезең.
Бұл кезеңде анықталады:
- жүктіліктің нақты мерзімі ;
- қалыпты дамып келе жатқан немесе дамымаған жүктілік (жатырдан тыс жүктілікті және дамымаған жүктілікті жоққа шығару);
- жатырдағы ұрықтар саны;
- ұрықтың дамуының өрескел ақауларының белгілері
- осы мерзімдегі УДЗ хромосомалық аурулардың маркерлерін анықтау үшін маңызды (мысалы, Даун синдромы, Эдвардс, Патау, Тернер және т.б.);
- ұрықтың қауіпті жағдайының белгілері болуы немесе болмауы;
- әйелдің денсаулығы жақсы ма (кіші жамбас мүшелерінің күйінде ісіктер немесе басқа ауытқулар жоқ па бар ма).
Екінші скрининг
Жүктіліктің 19-21 аптасы аралығында өткізіледі. Бұл кезеңде ұрықтың барлық мүшелері айқын көрінеді және 1 триместрде анықтауға қолжетімсіз патологияның ультрадыбыстық маркерлерін анықтауға болады.
Бұл кезеңде жүргізіледі:
- өмірлік маңызды мүшелерді зерттеу және даму ақауларын анықтау;
- гестациялық жасын анықтау;
- ұрықтың өсуін, дамуын зерттеу;
- хромосомалық патологияның эхографиялық маркерлерін анықтау;
- плацентаны (орналасуы, қалыңдығы, құрылымы) және ұрық маңындағы сұйықтықты зерттеу;
- аналық репродуктивті органдарының жай-күйін бағалау;
II триместрде генотипке сәйкес жыныс мүшелерінің қалыптасуы аяқталады. Ата-аналардың өтініші бойынша баланың жынысын білуге болады.
III триместрдің ультрадыбыстық скринингі - босануға дайындық алдында нәрестенің жағдайын динамикалық бақылаудың соңғы кезеңі. Оның көмегімен жүктіліктің екінші жартысына тән даму ауытқулары жоқ болады немесе анықталады және нәтижелер алдыңғы тексерумен салыстырылады. Кеш мерзімге ауыр емес ақаулардың дамуы тән. Олар өздерін бірден емес, баланың өмірінің кез-келген кезеңінде күтпеген жерден көрсете алады.
Тексеру келесі патологиялық жағдайларды растауға немесе жоққа шығаруға мүмкіндік береді:
1. Кеш көрінетін даму ауытқулары. Мысалы, жүректің, қан тамырларының ұсақ ақаулары, ішек атрезиясы.
2. Ұрықтың өсуінің тежелуі, оның пішіні.
3. Гипоксия салдарынан ұрықтың функционалды күйінің бұзылуы.
4. Хромосомалық ауытқулар.
Ультрадыбыстың көмегімен плацентаның локализациясы, қалыңдығы, құрылымы, амниотикалық сұйықтықтың мөлшері, орналасуы, нәрестенің жатырдағы жанасуы, аналық ұрпақты болу органдарының жағдайы анықталады. Осы көрсеткіштердің өзгеруін анықтау плацентарлы жеткіліксіздікті, босану процесінде асқыну қаупін көрсетуі мүмкін.
Хромосомалық ауытқулар мен ұрықтың ақаулары қауіп факторлары болған кезде ғана емес, сонымен қатар сау жұптарда да пайда болады. Олар клиникалық белгілермен көрінбейді және оларды стандартты тексеру әдістерімен анықтау мүмкін емес. Сондықтан I, II және III триместрлердің ультрадыбыстық скринингі барлық болашақ аналарға ұсынылады, сонымен қатар жүктіліктің 10 аптасына дейін жүкті әйелдерді уақтылы есепке алу өте маңызды.
Диагностиканың дәлдігі дәрігердің дайындық деңгейіне, сканерлеудің мұқияттылығына, ультрадыбыстық аппараттың техникалық мүмкіндіктеріне байланысты. ҚАМСКО-да жүкті әйелдерге скринингтерді VOLUSON E8 (Австрия) сараптамалық класс аппаратында 15 жылдан астам жұмыс өтілі бар жоғары және 1 санатты дәрігерлер жүргізеді.
